Open data in Nederland?

Davied van Berlo (Ambtenaar 2.0) bepleitte 30 januari een Nederlands data.gov.nl initiatief. Waar meerdere landen in de wereld open data initiatieven hebben gelanceerd, is het in Nederland nog wat stil. In het artikel op de NOiV-site geeft hij kort aan wat de meerwaarde is van het open data, het beschikbaar stellen van door de overheid verzamelde datasets:

Meer openheid en transparantie valt zeker toe te juichen.Een paar dagen later, op 2 februari, verscheen een interessant artikel op O’Reilly Radar: ’Rethinking Open Data: lessons learned from the Open Data front lines’, van Nat Torkington. Nat heeft meegewerkt aan twee open data initiatieven in Nieuw-Zeeland. In plaats van direct mee te springen bij de hype is het misschien verstandig deze eerste lessen mee te nemen.

Torkington begint met het aanduiden van het eerste gevaar: techneuten zoals hijzelf. Tal van open data initiatieven richten zich op het technisch mogelijk maken van het beschikbaar stellen van de datasets en minder op het stimuleren van hergebruikers van die data. Deze nieuwe gebruikers zijn niet direct te vinden via de bekende communicatiekanalen van de hackers, zelfs niet via de sociale media. Het vinden, binden en stimuleren van deze groep is cruciaal voor de langere termijn. Het beschikbaar stellen en houden van open data kost geld. Overheden zijn bereid de initiële stappen te financieren, maar daarna moet een ander betaalmodel het overnemen.

De oplossing voor Torkington was het direct bouwen van een tool waarmee gebruikers aan de slag konden. Daarmee werd de meerwaarde van open data sneller duidelijk.

Het is ook van belang te onderscheiden wat de motieven zijn van degenen die zich hard maken voor meer open data. Torkington onderscheidt op zijn minst vijf typen open data evangelisten: minder populaire overheden die op deze manier wat positieve PR willen genereren; voorstanders van een transparante overheid; politieke activisten die betere diensten en informatie wensen; open activisten die van mening zijn dat alle overheidsdata vrijelijk beschikbaar moeten zijn voor burgers en simpele zielen die denken dat hun ’beperkte datasets’ voor een economisch wonder gaan zorgen. Maar het beschikbaar stellen van open data gaat de gewenste doelen niet zonder meer realiseren. Torkington wijst op open data initiatieven in Engeland waar open data als middel, niet als doel wordt beschouwd.

Uiteindelijk levert dat drie adviezen op:

1. Bepaal op voorhand welk doel je nastreeft met het vrijgeven van overheidsdata;
2. Bouw het project op rond de gebruikers;
3. Laat aan betrokken politici en ambtenaren zien waar een open data project concrete meerwaarde oplevert voor echte mensen.

Black Duck patenteert analyse FOSS licenties

Wat hebben softwarepatenten en vrije en open source software met elkaar te maken? In een ideale wereld zou het antwoord: ’niets’ zijn, maar in een wereld waar softwarepatenten worden gebruikt ter bescherming van intellectueel eigendom en voor het verwerven of beschermen van marktaandelen is een, wellicht ongemakkelijk, verbond noodzakelijk. Zo is het Open Invention Network opgericht om de positie van Linux via een pakket softwarepatenten te beschermen. Tot zover is het nog wel te begrijpen.

Maar het patenteren van een dienst gericht op open source licenties door een bedrijf dat zich op dienstverlening rond open source klinkt een heel stuk vreemder. Black Duck Software heeft een patent gevraagd, en verkregen, op technologie die automatisch de vereisten en conflicten van ruim 1.800 open source licenties kan opsporen. De software analyseert de broncode van programma’s die een organisatie gebruikt (zowel open als gesloten software) en adviseert vervolgens hoe potentiële conflicten opgelost kunnen worden.

Bradley Kuhn, van het Software Freedom Law Centre, is lichtelijk verbijsterd over het toekennen van het patent. Hij vraagt zich af wat er zo innovatief is aan de technologie aangezien, zoals hij aangeeft, sinds de jaren 90 met het evalueren van softwarelicenties bezig is en daar een simpel programmaatje voor gebruikt. Hij ziet de stap van Black Duck Software als een indicatie dat het bedrijf vooral bezig is producten en diensten te verkopen door angst te zaaien over FOSS ’compliance’.

Denemarken kiest ODF, laat OOXML liggen

De Deense rijksoverheid gaat per 1 april 2011 werken met open standaarden. Deze week bereikten de verantwoordelijke minister, Helge Sander, en het parlement een overeenstemming over de definitie (PDF, Deens) van open standaarden en een eerste lijst met standaarden. Op die lijst staat wel het OpenDocument bestandsformaat, maar niet het Office Open XML (OOXML) bestandsformaat, zoals eerder wel was geadviseerd.

Vorig jaar kreeg de minister twee adviezen, van een commissie van wijze mannen en de Deense mededingingsautoriteit (PDF, Engels), die aangaven dat het niet aan de overheid was te kiezen tussen een van de twee open bestandsformaten. Beide bestandsformaten hadden hun voor- en nadelen en kenden problemen met interoperabiliteit. Zowel Microsoft, als belangrijkste verdediger van OOXML, als OSL, de Deense organisatie van open source leveranciers, uitten scherpe kritiek op de opzet van het onderzoek en de daaruit voortvloeiende conclusies. Zo concludeerde de Deense NMa dat de uitwisseling van ODF-bestanden tussen OpenOffice.org, NeoOffice en StarOffice prima verliep, zonder voldoende te beseffen dat het om 3 incarnaties van dezelfde Office-suite ging. OSL had kritiek op de veronderstelling dat er nauwelijks interoperabiliteitsproblemen zijn tussen ODF- en OOXML-bestanden. De NMa baseerde haar conclusies overigens niet op eigen onderzoek, maar op literatuurstudies. Aan minister Sander de niet te benijden taak de knoop door te hakken, met het besef dat in het Deense parlement een meerderheid voorstander was van uitsluitend ODF.

De overeenkomst tussen de minister en het parlement, welke deze week met een officiële stemming moet worden bekrachtigd, betekent wel dat de adviezen van de commissie en de mededingingsautoriteit onder druk van het parlement in de prullenbak zijn verdwenen. Het is in dit licht niet vreemd dat verschillende nieuwsmedia spreken over een ’oorlog’. Verschillende parlementariërs haastten zich te verklaren dat het niet ging om een ’religieuze oorlog’, maar om het kiezen van de beste open standaard op basis van transparante, van te voren opgestelde criteria. Volgens Wikipedia beschikte Denemarken sinds 2004 al over zo’n definitie, maar het betreffende document is niet meer beschikbaar. Per 31 januari stond de definitie nog omschreven als:

• An open standard is accessible to everyone free of charge (i.e. there is no discrimination between users, and no payment or other considerations are required as a condition of use of the standard)
• An open standard of necessity remains accessible and free of charge (i.e. owners renounce their options, if indeed such exist, to limit access to the standard at a later date, for example, by committing themselves to openness during the remainder of a possible patent’s life)
• An open standard is accessible free of charge and documented in all its details (i.e. all aspects of the standard are transparent and documented, and both access to and use of the documentation is free)

Vanuit de onderhandelingen is daar nu specifiek aan toegevoegd dat standaarden erkend moeten zijn door een internationale standaardiseringsorganisatie (zoals ISO), dat ze volledig gedocumenteerd zijn en toegepast kunnen worden bij verschillende besturingssystemen. Ten slotte wordt van nieuwe open standaarden verwacht dat ze volledig interoperabel zijn met open standaarden die al zijn goedgekeurd. Dit maakt dat het nu niet einde verhaal is voor OOXML. Zodra OOXML voldoet aan de aangepaste definitie van een open standaard, kan dit bestandsformaat alsnog op de lijst van goedgekeurde open standaarden worden opgenomen.

In het kort: uit Nederland

Manifest leveranciers open standaarden

Op de NOiV website valt te lezen dat nog eens acht leveranciers het nieuwe manifest leveranciers open standaarden hebben ondertekend. Onder de nieuwe ondertekenaars vinden we nu ook leveranciers van open source oplossingen.

Nationaal Archief adviseert over open standaarden

Het ministerie van OCW adviseert overheden om haar gegevens bij voorkeur in het PDF/A bestandsformaat aan te leveren bij het Nationaal Archief. Per 1 april 2010 wordt de nieuwe Archiefregeling van kracht. De nieuwe regeling legt het gebruik van open standaarden, ’waarvan precies bekend is hoe ze in elkaar zitten’, verplicht op, maar geeft niet aan welke specifiek verplicht zijn. Door de eisen die gesteld worden aan de metadata zouden het Open Document Format en Office Open XML in beginsel toelaatbaar zijn, zo valt te lezen op Webwereld.

GUADEC zoekt vrijwilligers

Nederland is 2010 gastland van GUADEC, de Europese conferentie voor gebruikers en ontwikkeling van de GNOME grafische werkomgeving. Deze conferentie wordt van 24 tot en met 30 juli gehouden in Den Haag. De Nederlandse GNOME gemeenschap kan iedere hulp gebruiken en is op zoek naar vrijwilligers. Voor de korte termijn is men op zoek naar een beheerder voor de website. De site is overigens gebouwd met Open Conference Systems.

Publiekstrack NOiV Jaarcongres 18 maart 2010

Het Programmabureau Nederland Open in Verbinding geeft bezoekers van haar website de mogelijkheid te bepalen welke sessies in de publiekstrack van het jaarcongres op 18 maart aanstaande worden opgenomen. Er kan worden gekozen uit:

• Free Technology Academy
• eb-Forms (e-facturering)
• Mijnoverheid.nl
• Aquo-standaard
• Vrijschrift
• Sahana
• OpenDoc Society(implementatie open documentstandaarden)
• Triple-A

Meebeslissen kan tot 12 februari.

In het kort: Internationaal

Poolse politie wil meer open source

Via OSOR.eu komt het bericht binnen dat de Poolse politie het gebruik van open source software wil opvoeren. Het voornemen is onderdeel van een breder bezuinigingsbeleid. De verantwoordelijke diender, Andrzej Trela, verwacht dat de overstap naar open source software weinig problemen zal opleveren. De kosten voor softwarelicenties staan, wat hem betreft, niet in verhouding tot het werkelijke gebruik dat van de software wordt gemaakt. De medewerkers zijn gewend aan de huidige programma’s maar maken voor slechts 5% gebruik van de aangeboden functionaliteit. Voor dat deel dat de medewerkers wel gebruiken zijn de verschillen met open source alternatieven minimaal.

Britse musea ondersteunen Wikipedia

Twintig Britse musea organiseren, in samenwerking met Wikimedia UK, in februari speciale activiteiten waar bezoekers een deel van de collectie vrijuit mogen fotograferen. Deze foto’s kunnen dan zonder problemen worden gebruikt op Wikipedia. Voorwaarde is wel dat ze beschikbaar worden gesteld via de ’Britain loves Wikipedia’ website. De musea willen hiermee de bekend over het Britse cultureel erfgoed verhogen, het aantal afbeeldingen op Wikipedia vergroten en wellicht het schrijven van nieuwe lemma’s stimuleren. In Engeland speelt nog wel een geschil tussen de National Portrait Gallery en Wikipedia over afbeeldingen die zonder toestemming zijn gebruikt.

In het kort: open source gemeenschappen

Planet Sun loopt leeg?

Oracle heeft de overname van Sun Microsystems vorige week afgerond en daarna ging het snel aan de digitale kant. De Sun.com site kreeg een redirect naar Oracle.com. Jonathan Schwartz, de voormalige CEO van Sun, nam via een blogpost afscheid en is verder te volgen via Twitter (@openjonathan), waar hij op 4 februari ook zijn ontslag met een haiku bekend maakte. Planet Sun aggregeerde blogs van Sun medewerkers en daarmee een interessante bron van informatie over open source projecten waar het bedrijf bij betrokken was. Sinds 27 januari komen regelmatig berichten langs met titels in de categorie: ’Mijn laatste bijdrage voor...’. De belangrijkste reden lijkt het Oracle beleid te zijn dat weblogs die door Oracle zelf worden aangeboden uitsluitend werkgerelateerde onderwerpen mogen behandelen.

Het mes wordt verder in Project Kenai gezet. Kenai was een door Sun opgezette hosting site voor open source projecten. Oracle gaat Kenai uitfaseren, waarna het verder lijkt te gaan als intern project. De plannen voor Java, Sun Solaris en MySQL zijn een stuk constructiever.

Red Hat publiceert community handboek

In augustus 2009 werd het boek ’The Art of Community’ uitgebracht door Jono Bacon. Jono is community manager van de Ubuntu gemeenschap en het boek leunt sterk op zijn ervaringen met Canonical/Ubuntu. The Art of Community is vrijgegeven onder een Creative Commons-licentie en behoort in de kast te staan van eenieder die met open communities aan de slag wil. Red Hat heeft deze week haar eigen community handboek voor het bredere publiek beschikbaar gesteld. Het boek ’The Open Source Way: Creating and nurturing communities of contributors’ is aanvankelijk geschreven voor intern gebruik door Red Hat. The Open Source Way is nog verre van compleet. Het hoofdstuk ’Business the open source way’ is, op een paar losse opmerkingen na, leeg. Vreemd, want juist daar zou Red Hat, als grote commerciële open source onderneming, toch heel wat over kunnen zeggen.

Broncode Symbian volledig beschikbaar

Op 24 juni 2008 maakte Nokia bekend dat zij alle openstaande aandelen van Symbian Limited ging opkopen, met als doel het onderbrengen van de broncode van het Symbian besturingsysteem bij de Symbian Foundation. De code zou vervolgens beschikbaar komen onder de Eclipse Public License, een open source licentie. Het openbaar maken van de broncode werd deze week afgerond, ongeveer vier maanden eerder dan gepland. Het besturingssysteem wordt gebruikt op smartphones en heeft op die markt nog een aandeel van 45%. Voor Nokia was het werken met een open source besturingssysteem niets nieuws. Het bedrijf is ook betrokken bij de ontwikkeling van bijvoorbeeld Maemo. De Symbian Foundation wil aan een nieuwe vrijgave werken die beter past bij de wensen van de gebruikers.

De verwachting is dat het nieuwe Symbian OS de concurrentie aan moet gaan met het in populariteit groeiende Android besturingssysteem van Google. De vraag is echter of de ontwikkeling van Android een nieuwe impuls krijgt. Deze week werd bekend dat de kernel broncode van Android uit Linux kernel 2.6.33 is verwijderd vanwege het gebrek aan adequaat onderhoud.

International Free and Open Source Software Law Review

Deze week is de tweede uitgave van de International Free and Open Source Software Law Review (IFOSSLR) verschenen. Het blad richt zich op juridische vraagstukken rond vrije en open source software en verschijnt tweemaal per jaar. Onderwerpen die deze keer aan bod komen zijn onder andere: governance van FOSS software in organisaties, open source software en wet-/regelgeving rond marktwerking, open source licenties en het merkenrecht, patenten en open standaarden, en ’mobile cloud computing’.

O’Reilly geeft korting aan gebruikersgroepen

De uitgever O’Reilly gaat via het O’Reilly User Group & Professional Association Program gebruikersgroepen ondersteuning. Groepen die zich registreren krijgen (review) exemplaren van computerboeken en de mogelijkheid om sprekers via O’Reilly te boeken. De leden van de gebruikersgroep ontvangen korting bij de aankoop van boeken of conferentie. Tim O’Reilly zegt op de website dat gebruikersgroepen een belangrijke sociale functie hebben:

Uitgelicht: /Open toegang

Mathieu Paapst is geen onbekende in de Nederlandse open source wereld. Als ICT-jurist schrijft hij regelmatig over open source software, open standaarden en aanbestedingen. Tot voor kort werkte hij bij het programmabureau Nederland Open in Verbinding, naast zijn werkzaamheden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Misschien zit ik er naast, maar het moet niet altijd makkelijk zijn voor ICT-jurist met een ’open hart’, met het spanningsveld tussen enthousiaste, wellicht naïeve, promotie en de taaie, juridische werkelijkheid van wetten, regels en licenties. Maar uiteindelijk wordt de promotie van open source gediend met een nuchtere kijk op de werkelijkheid en is de deskundigheid van juristen als Mathieu (en niet te vergeten Walter Verholst) hard nodig.

Sinds kort is Mathieu bezig met een promotieonderzoek aan de hand van de volgende onderzoeksvraag:

Het onderzoek, onder de titel /Open toegang, kijkt dit jaar naar ICT aanbestedingen van de Nederlandse publieke sector. Nu zijn niet alle aanbestedingen openbaar en -zoals op de site valt te lezen- Mathieu roept partijen op om (desnoods anoniem) gegevens met hem uit te wisselen.

De voortgang van het onderzoek is online te volgen. De hoofdstukken (’work in progress’) worden op de site geplaatst en eenieder wordt uitgenodigd mee te denken en mee te discussiëren.

(Advertentie)

Open source en open standaarden. Voor niets gaat de zon op?

De Nederlandse overheid heeft zich verplicht per 1 april 2008 alleen nog met open standaarden te werken en daarnaast zoveel mogelijk opensourcesoftware te gebruiken. De gemiddelde burger vraagt zich af waar het eigenlijk om gaat, terwijl open source software eigenlijk al diep is doorgedrongen in het dagelijks leven. Wat te denken van de TomTom, sommige Nokiaproducten en internet.

Open source en open standaardenis een no-nonsense inleiding die computergebruikers nieuwe vrijheden, mogelijkheden en uitdagingen verschaft. Waarom investeren multinationals als IBM, HP en Sun Microsystems miljarden in software die gratis wordt weggegeven? Hoe goed kan gratis software zijn? Waar maakt softwaregigant Microsoft zich eigenlijk zorgen over? Waar wil de Nederlandse overheid naar toe en wat betekent dat voor de burger, het onderwijs en het bedrijfsleven?

Daarnaast maakt de lezer in dit boek ook kennis met beschikbare open source software voor Windows en met Ubuntu Linux, het meest populaire opensourcebesturingssysteem met ruim 25.000 pakketten gratis en open software.

Dit boek is bedoeld voor mensen die dagelijks met de computer werken en in toenemende mate de termen open source en open standaarden tegenkomen, en nu wel eens willen weten waarom het belangrijk is.

• Toevoegen
• Zoeken

Commentaar (0)

Schrijf commentaar

Uw contact gegevens:

Naam:

Email: geen bericht bij reactiehoud me op de hoogte bij reactie

Website:

Commentaar:

Onderwerp:

UBBCode:         -kleur-aquazwartblauwfuchsiagrijsgroenlimoenmaroonnavyolivepaarsroodzilvertealwitgeel -grootte-tinysmallmediumlargehuge

Message:

Security

Voer de anti-spam code in die in het plaatje staat.

Joomla components by Compojoom